Chậm giải ngân vốn ODA phải nhìn nhận cả nguyên nhân chủ quan

(TCT Online) - Với sự tham dự của 5 bộ có kế hoạch vốn ODA, vốn vay ưu đãi lớn nhất, cùng lãnh đạo UBND 63 tỉnh, TP và các ban quản lý dự án, Hội nghị trực tuyến ngày 13/9 do Bộ Tài chính tổ chức nhằm làm rõ nguyên nhân, vướng mắc dẫn tới tỷ lệ giải ngân chậm, qua đó kiến nghị các giải pháp tháo gỡ.

Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng đánh giá, tình hình giải ngân vốn đầu tư công nói chung và vốn vay ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài trong một số năm gần đầy và năm 2019 là rất chậm. Trong 3 năm từ 2016 - 2018, tổng số vốn đầu tư từ nguồn vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài được giải ngân mới được 137.176 tỷ đồng, đạt 74,53% dự toán Quốc hội giao. Đặc biệt, đến 31/8/2019 nguồn vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài mới giải ngân được 6.480 tỷ đồng, đạt 10,7% kế hoạch do Quốc hội giao (60.000 tỷ đồng) và 15,7% kế hoạch do Bộ Kế hoạch và Đầu tư thông báo (40.735 tỷ đồng). Chi thường xuyên từ nguồn vốn nước ngoài 8 tháng đầu năm đạt 862 tỷ đồng, bằng 8,5% dự toán Quốc hội phê duyệt. Trong đó có 35 bộ, ngành, địa phương từ đầu năm 2019 đến nay chưa có giải ngân; nhiều bộ, ngành, địa phương có tỷ lệ giải ngân rất thấp.

Là một trong những đơn vị có tỷ lệ giải ngâp ở mức thấp, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Trần Quý Kiên cho rằng, chủ yếu là do nguyên nhân khách quan. Theo ông Kiên, mỗi dự án xây dựng trạm khí tượng thủy văn, cảnh báo lũ đều phải triển khai ở khoảng 12 tỉnh, nhưng để cùng lúc thỏa thuận được với tất cả các địa phương về vị trí lắp đặt các trạm là rất khó, chỉ cần 1 tỉnh chưa xong, sẽ phải đàm phán lại với nhà tài trợ. Chưa kể, có những dự án sau khi đã thỏa thuận xong với địa phương khi triển khai lại rơi vào tháng có nhiều bão lũ nên rất khó…   Trong khi đó, theo ông Ngô Văn Quý, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội, đến tháng 8/2019, tỷ lệ giải ngân vốn ODA của TP mới đạt 45,6%. Khó khăn vướng mắc khiến tỷ lệ giải ngân chậm ngoài nguyên nhân do thủ tục điều chỉnh tổng mức đầu tư chậm, thì việc giao kế hoạch vốn chậm cũng là căn nguyên lớn. 

Nhận định tính sẵn sàng của các dự án rất thấp, Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng nêu quan điể: nhiều dự án ký cho bằng được, nhưng khâu chuẩn bị các điều kiện triển khai lại vướng. Khi làm kế hoạch, đơn vị nào cũng xin vốn với rất nhiều lý do, nhưng khi giải ngân thì cũng lại nêu đủ khó khăn. Do đó, không thể đổ cho nguyên nhân khách quan được mà chính là chủ quan. Từ đây cần phải nhận diện cụ thể tình hình để tham mưu cho Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo hiệu quả. Theo tính toán của Bộ Tài chính, nếu năm 2019 số giải ngân thực tế đạt tối đa bằng số kế hoạch, thì số kế hoạch còn lại của năm 2020 vẫn còn rất lớn. Với tốc độ giải ngân năm sau lại thấp hơn năm trước như hiện nay, thì việc sử dụng hết số kế hoạch vốn còn lại năm 2020 là không khả thi.

Chính vì vậy, Bộ Tài chính kiến nghị Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Kế hoạch và Đầu tư khẩn trương báo cáo việc giao đủ kế hoạch 60.000 tỷ đồng vốn nước ngoài năm 2019. Đối với các dự án không thể giải ngân hết kế hoạch, cần cho phép các bộ, ngành địa phương đưa vào kế hoạch năm 2020, nhằm đảm bảo triển khai liên tục để hoàn thành dứt điểm dự án. Đối với các bộ, ngành và địa phương, Bộ Tài chính đề nghị trong khâu thực thi cần chủ động giải quyết vướng mắc về đấu thầu mua sắm, thuế, giải phóng mặt bằng; đôn đốc chủ dự án khẩn trương hoàn hiện hồ sơ để ký kết hợp đồng cho vay lại; khi có khối lượng hoàn thành cần làm ngay thủ tục kiểm soát chi, gửi đơn rút vốn để Bộ Tài chính kịp thời gửi nhà tài trợ. Đối với cơ quan cho vay lại cần tháo gỡ các vướng mắc về thẩm định tài sản đảm bảo, ký hợp đồng cho vay lại. Riêng với Bộ Tài chính, ngoài việc đánh giá 1 năm triển khai Luật Quản lý nợ công, sẽ đồng thời rà soát và đánh giá việc thực hiện các nghị định hướng dẫn, trong đó có Nghị định số 97/2018/NĐ-CP về cho vay lại vốn vay ODA và vay nước ngoài của Chính phủ; cùng lúc tiếp tục rà soát quy trình kiểm soát chi, xử lý đơn rút vốn đảm bảo đúng thời hạn. 

Bài, ảnh: Thúy Nga

Gửi bình luận


Mã bảo mật