Mức độ sẵn sàng của DNNN với cách mạng công nghiệp (CMCN) 4.0 chưa cao

Ghi nhận tại Hội thảo “Mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp nhà nước (DNNN) trong CMCN 4.0: Thực trạng và kiến nghị chính sách” do Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) tổ chức ngày 5/11 cho thấy, nhìn chung DNNN vẫn chưa thực sự sẵn sàng gia tăng vận hành số hóa để cải thiện hiệu quả sản xuất kinh doanh.

Đánh giá tổng quan của CIEM cho biết, đến nay khung pháp luật về vai trò, mục tiêu của DNNN trong CMCN 4.0 tương đối đầy đủ và đồng bộ. Từ tháng 7/2019, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã trình dự thảo chiến lược quốc gia về CMCN 4.0, trong đó quy định DNNN phải chủ động, tích cực thực hiện các dự án đầu tư ứng dụng CN 4.0, nâng cao năng suất và sức cạnh tranh của DN và làm hình mẫu cho các DN khác noi theo.

Tiếp đó, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 52-NQ/TW ngày 27/9/2019, trong đó nhấn mạnh “cần có cơ chế cho DNNN thực hiện đầu tư nghiên cứu phát triển công nghệ, đầu tư mạo hiểm, đầu tư vào khởi nghiệp đổi mới sáng tạo”. Ngoài ra, Quyết định số 418/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ cũng khuyến khích hỗ trợ hình thành và phát triển các tổ chức nghiên cứu khoa học và công nghệ trong DN, đặc biệt là các Tập đoàn kinh tế Nhà nước. Đây là những hành lang pháp lý rất cụ thể để DNNN cơ cấu lại, đổi mới và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh trên nền tảng công nghệ hiện đại, năng lực đổi mới sáng tạo và quản trị theo chuẩn mực quốc tế.

Mặc dù vậy, báo cáo khảo sát của CIEM cho thấy, cùng với những bất cập chính sách, hiện nay mức độ sẵn sàng của DNNN chưa cao. Cụ thể, ông Trịnh Đức Chiều, Phó trưởng ban nghiên cứu cải cách và phát triển DN của CIEM cho biết, dù các văn bản chính sách chiến lược đã đặt ra mục tiêu cụ thể, định lượng cho DNNN, nhưng hiện nay vẫn còn nhiều quy định mang tính “ràng buộc cứng” đối với DN. Chẳng hạn như DNNN chỉ được trích 3-10% của thu nhập tính thuế để lập quỹ phát triển khoa học công nghệ; chưa có quy định chính sách ràng buộc hợp tác, chuyển giao, hỗ trợ DNNN phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và thiếu hẳn các cơ chế tài chính phù hợp để đầu tư phát triển. Do đó, vốn đầu tư thực sự dành cho công tác nghiên cứu và phát triển (R&D) của DNNN là không nhiều, kéo theo việc áp dụng CMCN 4.0, đổi mới sáng tạo cho đến nay vẫn chưa tạo được chuyển biến rõ rệt cả về chất và lượng.  

Trên thực tế, trong số các DNNN được tiến hành khảo sát, mới chỉ có Tập đoàn Viễn thông Quân đội (Viettel) và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) là 2 DNNN có định hướng tiếp cận và triển khai rõ ràng nhất CMCN 4.0. Theo đó, đến nay Viettel đã triển khai thử nghiệm được hạ tầng sóng 5G và ký thỏa thuận hợp tác xây dựng TP thông minh với 23 tỉnh, thành trên cả nước. Ngoài ra, Viettel đã cam kết dành 1.000 tỷ đồng cho quỹ đầu tư mạo hiểm để hợp tác với các công ty công nghệ, chung tay cùng Chính phủ kiến tạo xã hội số.

Trong khi đó, việc chuyển đổi số của EVN theo hướng CMCN 4.0 đạt nhiều kết quả bước đầu khả quan với 100% các đơn vị thành viên đã sử dụng hệ thống văn phòng điện tử (e - office) để giải quyết công việc. Cùng với đó, EVN đã ứng dụng thành công hệ thống Chatbot - áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tư vấn tự động cho khách hàng. Đồng thời, tập trung thực hiện đề án nghiên cứu, phát triển ứng dụng CMCN 4.0 để phấn đấu trở thành DN số trên nền tảng ứng dụng công nghệ số, trở thành một trong những tập đoàn điện lực hàng đầu khu vực.

Cùng với Viettel, EVN, một số DNNN trong lĩnh vực tài chính ngân hàng; chế biến chế tạo; bán buôn bán lẻ...là những ngành có mức độ sẵn sàng số hóa cao. Tuy nhiên, theo CIEM nhận định, mức độ sẵn sàng CMCN 4.0 của DNNN vẫn hạn chế do còn tâm lý e dè, sợ rủi ro thất bại khi thử nghiệm, trong khi nguồn lực vốn, công nghệ, tài chính còn phân tán.

Do đó, CIEM khuyến nghị, DNNN cần phải cổ phần hóa (CPH) mạnh mẽ hơn nữa để thu hút cổ đông chiến lược có năng lực công nghệ, tài chính, thương hiệu và thị phần để nâng cao năng lực CN 4.0. Cùng với đó, DNNN cần tăng cường khả năng kết nối dữ liệu lớn với các đối tác bên ngoài, đặc biệt là hợp tác, liên kết với các trường đại học, các viện nghiên cứu và các DN tư nhân để huy động tối đa nguồn lực đầu tư vào các công nghệ nền tảng 4.0 áp dụng vào sản xuất kinh doanh.

Về lâu dài, hệ thống chính sách một mặt phải loại bỏ, giảm thiểu các rào cản kỹ thuật, rào cản gia nhập, nhất là các ngành, lĩnh vực mà DNNN đang có vị thế thống lĩnh; tạo điều kiện khuyến khích khu vực tư nhân, khu vực FDI tham gia thị trường và cạnh tranh bình đẳng. Mặt khác, khuyến khích DN đầu tư phát triển bền vững bằng cách đặt ra các tiêu chuẩn bảo vệ môi trường, phù hợp với tiêu chuẩn của các thị trường phát triển; thiết kế các ưu đãi thông qua cơ chế thuế “xanh”. Đồng thời, tăng cường bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, đảm bảo an toàn thông tin mạng; sớm xây dựng và hoàn thiện cơ sở pháp lý cho các loại hình kinh doanh thương mại điện tử, kinh tế chia sẻ và các mô hình kinh doanh số.

Bài, ảnh: Tiến Dũng 

Gửi bình luận


Mã bảo mật