Cộng hòa Liên bang Đức phát huy hiệu quả vai trò đại lý thuế

(TCT online) - Hoạt động đại lý thuế (ĐLT) ở Việt Nam được quy định tại Luật Quản lý thuế năm 2006. Trải qua quá trình hình thành và phát triển, đến nay cả nước có 567 DN làm ĐLT, trong đó gần 80% hoạt động trên địa bàn Hà Nội và TP HCM. 
 
Để mở rộng diện hoạt động của ĐLT, từng bước xã hội hóa công tác quản lý thuế, Quốc hội khóa XIV (tháng 6/2019) đã thông qua Luật Quản lý thuế sửa đổi trong đó có nhiều nội dung điều chỉnh theo hướng nâng cao vai trò và mở rộng dịch vụ cho ĐLT, góp phần cải cách hành chính và tạo thuận lợi cho người nộp thuế. Hiện nay, Tổng cục Thuế (Bộ Tài chính) đang nghiên cứu xây dựng dự thảo nghị định và các thông tư hướng dẫn để thi hành thông suốt từ ngày 1/7/2020. Nhằm góp thêm tư liệu tham khảo, Tạp chí Thuế giới thiệu kinh nghiệm của cơ quan thuế CHLB Đức về việc phát huy vai trò của ĐLT và sử dụng có hiệu quả 90.000 người hành nghề tư vấn thuế.
 
 
Bố trí nhân lực trình độ cao thực hiện chức năng điều tra, thanh tra
 
Cộng hòa Liên bang (CHLB) Đức có diện tích 357.104km2 (tương đương Việt Nam), dân số 82 triệu người phân bổ theo 16 bang với cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nước mỗi bang khác nhau. Trong đó, một số bang lớn được cơ cấu theo ba cấp (cấp bang, cấp tỉnh, cấp huyện). Các bang còn lại cơ cấu nhà nước theo hai cấp (cấp bang và cấp huyện, không có cấp tỉnh). 
 
Nguồn nhân lực của cơ quan thuế CHLB Đức tính trên toàn quốc có khoảng 100.000 người và đang có xu hướng giảm dần (khoảng 1,5%/năm) do áp dụng công nghệ thông tin vào quản lý thuế được triển khai trên diện rộng. Mặc dù dân trí của Đức ở mức rất cao, nhưng bộ máy cán bộ công chức thuế mới đạt 48% có trình độ cao đẳng trở lên, được biên chế vào các bộ phận điều tra, thanh tra, cưỡng chế. Số còn lại có trình độ trung cấp, được biên chế vào bộ phận kê khai, văn phòng…, chủ yếu được bố trí làm việc tại cấp cơ sở (quận, huyện). Cơ quan thuế sở tại cũng rất chú trọng phân bổ nguồn lực cho chức năng thanh tra (18%), tính thuế và hỗ trợ người nộp thuế (35%). Đối với chức năng cưỡng chế và giải quyết khiếu nại có phần hạn chế về nhân lực, bởi phần lớn các tranh chấp về thuế đều được phán xử thông qua tòa án.
 
Về hệ thống chính sách thuế, CHLB Đức đang áp dụng một số sắc thuế cơ bản là: thuế GTGT, thuế TTĐB (đối với bia, rượu, cà phê, sòng bạc, xổ số), thuế tài sản, thừa kế, thuế xuất nhập khẩu, thuế thu nhập (cả thể nhân và pháp nhân), thuế phụ thu áp dụng đối với người có thu nhập cao. Mức huy động thu ngân sách hàng năm từ thuế thường chiếm 23% GDP (khoảng 600 tỷ euro). Các sắc thuế và tỷ lệ động viên có thể thay đổi theo định kỳ, tùy thuộc vào nhu cầu của nhà nước, cũng như các ứng xử mang tính xã hội. Mọi sự thay đổi chính sách thuế đều phải thông qua Quốc hội liên bang hoặc Quốc hội bang (đối với sắc thuế phân cấp cho địa phương quản lý).
 
Về công tác hành thu, cơ quan thuế chịu trách nhiệm triển khai thực hiện theo quy định tại các luật thuế. Bộ Tài chính không giao dự toán thu  ngân sách cho từng cấp như ở Việt Nam, tuy nhiên cũng có bộ phận phân tích, tiên lượng số thu từng loại thuế nhưng chỉ mang tính tham khảo, phục vụ công tác chỉ đạo điều hành. Quyền lực của cơ quan thuế tại Đức quy định tại Luật Quản lý thuế và các luật có liên quan, đặc biệt là quyền điều tra và tố tụng về thuế, tạo cơ sở pháp lý cho cơ quan thuế thực thi công vụ. Các chức năng quản lý thuế được gắn kết với nhau thông qua hệ thống dữ liệu tập trung, cơ quan thuế các cấp nhập số liệu và truyền về hệ thống chung để phục vụ việc khai thác dữ liệu và lập báo cáo thống kê định kỳ.
 
ĐLT hỗ trợ hiệu quả cho công tác quản lý thuế
 
Do ý thức chấp hành pháp luật và tính tự giác tuân thủ của người dân Đức rất cao, nên công tác tuyên truyền hỗ trợ về thuế từ trung ương đến địa phương rất hiệu quả và ít tốn kém. Bởi hoạt động này phần nhiều được xã hội hóa thông qua hệ thống ĐLT.
 
Tại CHLB Đức, hệ thống ĐLT hình thành rất sớm, từ những năm đầu của thế kỷ 20. Cơ sở pháp lý để Hiệp hội tư vấn thuế hoạt động là Luật Hành nghề tư vấn thuế, do Quốc hội liên bang thông qua. Luật này quy định về điều kiện gia nhập hiệp hội; phân định rõ quyền hạn và trách nhiệm của người làm tư vấn thuế. Theo đó, để được hành nghề tư vấn thuế, ứng viên phải tốt nghiệp đại học luật, đại học kinh tế hoặc đã làm việc trong cơ quan thuế; phải trải qua kỳ thi quốc gia do hiệp hội tổ chức. Người thi đỗ sẽ được cấp giấy phép hành nghề và trở thành thành viên của Hiệp hội tư vấn thuế. Người hành nghề tư vấn có trách nhiệm làm việc trung lập, bí mật thông tin DN, chỉ được làm việc với một số đối tượng nhất định để phục vụ cho việc tính thuế. Tư vấn thuế được ký tờ khai thuế và chịu trách nhiệm về tính chính xác của tờ khai.
 
Hiện tại, trên toàn liên bang có khoảng 90.000 người hành nghề ĐLT. Hiệp hội tư vấn thuế cũng được thành lập rất sớm, cùng với sự hình thành và phát triển ĐLT. Hiệp hội tư vấn thuế CHLB Đức có 21 văn phòng chi nhánh đặt tại các bang, có nhiệm vụ đảm bảo quyền lợi cho các thành viên; đồng thời giám sát việc tuân thủ pháp luật của các ĐLT.
 
Hoạt động ĐLT tại Đức rất chuyên nghiệp và phong phú về nội dung, vừa làm dịch vụ tư vấn thuế, trợ giúp việc kê khai thuế, vừa làm dịch vụ kế toán ghi chép sổ sách và tư vấn pháp luật có liên quan. Vì vậy, đại đa số các DN và cá nhân kinh doanh không làm việc trực tiếp với cơ quan thuế, mà đều thông qua ĐLT. Điều này có ý nghĩa lớn trong công tác hiện đại hóa quản lý thuế, tránh tiếp xúc trực tiếp với người nộp thuế, giảm bớt công việc hành chính, tạo điều kiện cho cơ quan thuế dành nhiều thời gian cho công tác thanh tra, kiểm tra, chống thất thoát NSNN. Đánh giá chung về hiệu lực và hiệu quả quản lý thuế, một quan chức cấp cao của ngành thuế CHLB Đức nhấn mạnh: “Nếu không có sự trợ giúp của hơn 90.000 nhân viên tư vấn thuế, thì cơ quan thuế khó hoàn thành nhiệm vụ.” 
(Nguồn: Đoàn khảo sát TCT)
TS Nguyễn Ngọc Tú

Gửi bình luận


Mã bảo mật