Đề xuất tăng thuế thuốc lá lên kịch khung

(TCT Online) - Tại hội thảo “Thuế thuốc lá: nên tăng hay giảm thuế suất” được Liên minh công bằng thuế phối hợp với Oxfam tổ chức ngày 8/5, các chuyên gia đều cho rằng, cần thiết phải tăng thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) đối với mặt hàng thuốc lá lên kịch khung để giảm sức tiêu thụ, đồng thời tăng thu cho NSNN. 

 

 

Bác sĩ Nguyễn Tuấn Lâm, chuyên gia Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho biết, thế giới có khoảng 1 tỷ người tử vong do hút thuốc lá. Đáng chú ý, mỗi năm có tới 600.000 ca tử vong do hút thuốc lá thụ động, trong đó 64% là phụ nữ. Tại Việt Nam, mỗi năm NSNN phải chi khoảng 2.5000 tỷ đồng cho các chi phí y tế liên quan đến thuốc lá. Do vậy, để giảm thiểu tác hại của thuốc lá, các nước trên thế giới đã dùng nhiều biện pháp khác nhau, trong đó có sử dụng công cụ giá và thuế. Đây được cho là những biện pháp quan trọng và hữu hiệu để giảm tiêu thụ thuốc lá trong các tầng lớp dân cư, đặc biệt là thanh thiếu niên.

Theo ước tính của WHO và Ngân hàng Thế giới, khi tăng thuế để giá thuốc lá tăng 10% thì sẽ giảm tiêu dùng khoảng 4% ở các nước phát triển và 5% ở các nước đang phát triển; đặc biệt sẽ giảm tiêu thụ tới 10% ở trẻ em và người nghèo. Trên phạm vi toàn cầu, khi tăng thuế thuốc lá lên 10%, sẽ làm tăng thu ngân sách cho chính phủ các nước trung bình khoảng 7%. Bác sĩ Lâm dẫn chứng, tại Pháp và Mỹ thông qua việc tăng thuế lên 2 lần,  hiện giá thuốc lá đã tăng tới 3 lần, nhờ đó lượng tiêu thụ cũng đã giảm ½. Còn tại một số nước Đông Nam Á như Philippines, Thái Lan, việc tăng thuế thuốc lá qua nhiều năm đã góp phần giảm tiêu dùng, tăng thu ngân sách, nhưng cũng không làm gia tăng tình trạng buôn lậu thuốc lá.

Đồng tình với quan điểm này, ông Đào Thế Sơn  - giảng viên Đại học Thương mại Hà Nội phân tích, hiện nay tỷ trọng thuế trong giá bán lẻ thuốc lá tại Việt Nam còn thấp, chỉ chiếm khoảng 35%. Trong khi tỷ trọng này ở Thái Lan và Singapore lần lượt là 73% và 66% và trung bình thế giới là 58,6%. Hơn nữa, thống kê của Bộ Tài chính cho thấy, mức tăng giá thuốc lá vẫn chưa theo kịp lạm phát cũng như mức tăng thu nhập của người dân. 

Tại dự thảo tờ trình đề nghị xây dựng Luật Quản lý thuế sửa đổi, Bộ Tài chính đã đề nghị điều chỉnh phương án tính thuế TTĐB đối với mặt hàng thuốc lá theo 2 phương án. Phương án 1 là, áp dụng thu thuế TTĐB theo phương pháp hỗn hợp (kết hợp thu theo thuế suất tỷ lệ và thuế suất tuyệt đối). Theo đó, bổ sung mức thu thuế tuyệt đối 1.000 đồng/bao thuốc lá 20 điếu và 10.000 đồng/một điếu xì gà. Quy định này áp dụng từ ngày 1/1/2020. Phương án 2 là, tăng thuế suất thuế theo lộ trình: từ ngày 1/1/2020 tăng từ mức thuế suất 75% lên 80%; từ ngày 1/1/2021 tăng từ mức thuế suất 80% lên mức 85%. Trước đề xuất này, ông Sơn cho rằng, tăng thuế TTĐB đối với thuốc lá là điều cần thiết, giúp giảm chênh lệch giá giữa các dòng sản phẩm thuốc lá, đồng thời, giúp cơ quan nhà nước dễ quản lý và dự báo về mức thu ngân sách. Tuy nhiên, ông Sơn nhấn mạnh, mức đề xuất thuế tuyệt đối 1000 đồng/bao là thấp do mới chỉ giúp giảm tỷ lệ hút thuốc đi 1,5% trong khi mức cần giảm là 6,5%. “Để đạt mục tiêu của chiến lược quốc gia, thì thuế thuốc lá cần tăng đủ cao để có thể tác động làm giảm 3% (tuyệt đối) tỷ lệ hút thuốc vào năm 2020. Do vậy, trong phương án 1 của Bộ tài chính cần quy định, từ 1/1/2020 bên cạnh biểu thuế theo tỷ lệ hiện hành, cần bổ sung thuế tuyệt đối với thuốc lá ở mức 2.000 đồng/bao. 

Trong phương án 2, mức thuế tối ưu Việt Nam nên áp dụng là tăng thuế TTĐB ở mức 5.000 đồng/bao. Cụ thể, từ 1/1/2020, bên cạnh biểu thuế theo tỷ lệ hiện hành, bổ sung thuế tuyệt đối với thuốc lá ở mức 5.000 đồng/bao” - ông Sơn đề xuất. Theo tính toán của ông Sơn, với phương án 1 của Bộ Tài chính, mỗi năm Việt Nam sẽ giảm được 180.000 người hút thuốc, tránh được 90.000 ca tử vong và tăng thu khoảng 3.900 tỷ đồng/năm; trong khi với phương án 2 thì các con số lần lượt là 600.000 người, 300.000 ca tử vong và 6.300 tỷ đồng. Riêng với phương án 2 và bổ sung thuế tuyệt đối 5.000 đồng/bao từ 1/1/2020, thì sẽ giảm được 1,8 triệu người hút thuốc, tránh được 900.000 ca tử vong và tăng thu cho NSNN tới 10.700 tỷ đồng/năm.

Một vấn đề gây tranh cãi là liệu tăng thuế TTĐB có phải yếu tố quan trọng làm gia tăng tình trạng buôn lậu thuốc lá? Trả lời câu hỏi này, bác sĩ Lâm khẳng định, buôn lậu thuốc lá ít liên quan tới tăng thuế TTĐB ở Việt Nam. Thậm chí, dù có buôn lậu, thì việc tăng thuế TTĐB với thuốc lá vẫn giúp Chính phủ đạt được các lợi ích lâu dài khác. Tuy nhiên, bác sĩ Lâm cũng đề nghị, cần tăng thuế thường xuyên trong những năm tới, với mức tăng cao hơn lạm phát và tăng trưởng GDP. Việt Nam nên cân nhắc mô hình thuế hỗn hợp theo tỷ lệ +tuyệt đối, cùng với đó, sớm phê chuẩn nghị định thư nhằm loại trừ buôn bán bất hợp pháp các sản phẩm thuốc lá.

Bài, ảnh: Thuý Nga

 

 

Tin mới

Các tin khác